Бу сэттиэлэҕэ киин куоракка Сунтаар улууһун күннэрэ буолан аастылар.
Олоҥхо дойдутун олохтоохторо ааспыт сылга улуу ырыаһыт Сэргэй Зверев-Кыыл уолун 125 сааһын бэлиэтээбиттэрэ. Онтон быйыл Сунтаар улууһа сурукка киирбитин 225 сылынан сибээстээн, 2026 сыл «Сунтаар улууһун номоҕун уонна сайдыытын» сыла биллэрилиннэ.
Бэҕэһээ-бүгүн улуус дэлэгээссийэтэ бырабыытылыстыбаны кытта үгүс тыа олохтооҕун долгуппут элэктэриичэстибэ төлөбүрэ төтөлө суох үрдээбитин быһаарыстылар, Сунтаартан төрүттээх урбанньыттарын кытта көрүстүлэр.
Тохсунньу 21 күнүгэр Опера уонна балет театрыгар күнүс 15 чаастан ас-үөл дьаарбаҥкатыттан саҕалаан, онтон улуус биллэр оһуокайдьыттара – Аан Дархан этээччи Михаил Евсеев-Куруһаай Мэхээлэ, Лариса Иванова, Светлана Зедгенизева, эдэр кэскиллээх Карина Петрова (Попова) – оһуокайы оройуттан туттулар, театр иккис мэндиэмэнинкиэҥ-куоҥ саалатын толорон кэбистилэр. Онно үлүһүйэн хаартыскаҕа түһэрэ, видеоҕа уста сылдьаммын, улуус устуоруйатын, биллиилээх дьонун, Кэмпэндээйи былыргыттан чинчийбиттэрин билиһиннэр кинигэ быыстапкатын көрбөккө хаалбыппыттан хомойдум.
Хаартыскаларбын бу сигэнэн киирэн көрүҥ:
https://t.me/VladKorotov54/140783
Онтон салгыы улууска саҥа олохтоммут “2025. Сунтаар улууһугар С.А.Зверев-Кыыл Уолун сыла” биһирэбил бэлиэтин туттарыы буолла. Бу бэлиэнэн ааспыт сыл устата улуу ырыаһыппытын үйэтитиигэ кыттыбыт дьон наҕараадаланнылар. Ол иһигэр мин эмиэ дойдум дьонун билиниитин ылан, астынным, махтанным.
https://t.me/VladKorotov54/140864
Ол кэннэ дьэ “Сунтаар ааттыын да аар” диэн кэнсиэр буолла. Улуус үҥкүүһүттэрэ, Кыыл Уолун аатынан төрүт үҥкүү театрын артыыстара бастыҥ үҥкүүлэрин көрдөрдүлэр, доҕуһуолга “Кыл Саха” ансаамбыл кытынна. Сонун көстүү – салайааччылар биллэр ырыаһыттары кытта дуэттаан барыбытын сөхтөрдүлэр.
Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ биллэр театр режиссера Сергей Потаповка уонна аатырбыт ырыаһыппыт Тамара Поповаҕа Сунтаар улууһун ытык олохтоохторун үрдүк аата иҥэриллибитин туоһулуур бэлиэни туттардылар. Ону таһынан, Кыыл Уолун үбүлүөйүн тэрийэр хамыыһыйа салайааччытыгар, бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Васильевич Местниковка уонна “Арктик-Капитал” тэрилтэ салайааччыта, биллэр меценат Матвей Николаевич Евсеевкэ “2025. Сунтаар улууһугар С.А.Зверев-Кыыл Уолун сыла” биһирэбил бэлиэтин туттардылар.
Хаартыскалар мин Телеграм-ханаалбар бу сигэнэн бааллар:
https://t.me/VladKorotov54/140986
Онтон сарсыныгар улуус баһылыга А.В. Григорьев Дьокуускай куоракка олорор биир дойдулаахтарын кытта көрүстэ. Бүгүҥҥү күҥҥэ өрөспүүбүлүкэ министиэристибэлэригэр, бөдөҥ тэрилтэлэригэр үлэлиир Сунтаар ыччаттара, араас кэмнэргэ оройуону, улууһу, Саха сирин салайа сылдьыбыт ытык дьоммут мустан, улуус дьаһалтатын, нэһилиэктэр баһылыктарын кытта санаа атастастылар, аны сайын Сунтаар улууһа сурукка киирибтэ 225 сылыгар ананан ыытыллыахтаах ыһыахха кытталларын биллэрдилэр. Ол курдук, “Якутлесресурс” салайааччыта Виктор Омуков бу тэрээһиҥҥэ биир мөлүйүөн солкуобайы биэрэрин иһитиннэрдэ.
Норуот суруйааччыта Наталья Михалева-Сайа сорох умнулла быһыытыйбыт биир дойдулаахтарбыт ааттарын тилиннэриигэ үлэлэһэргэ ыҥырда.
Мин улууска Номох уонна сайдыы сылын чэрчитинэн Сунтаар улууһун Энциклопедиятын бэлэмнииргэ аналлаах бөлөх тэрийэн үлэни саҕалыырга, ону тэҥэ 225 сыл устата Сунтаар улууһун хроникатын – сылларынан ыйынньыгын – хомуйарга этии киллэрдим. Бэйэм ити үлэҕэ сөптөөх матырыйааллардаахпынан быһаччы кыттарга бэлэммин биллэрдим. Ону таһынан, Сунтаар улууһун уонна атын Бүлүү өрүс сүнньүнэн олохтоох нэһилиэнньэ 70 сыл устата баар-суох өрүспүт уутун ГЭС тутаары сүһүрдүбүттэриттэн, алмаас хостуур үлэ кэмигэр уонна сир аннынааҕы ядернай дэлби тэбиилэр саахалларыттан эмсэҕэлээбиттэрин, көлүөнэ көлүөнэнэн доруобуйалара улаханнык айгыраабытын учуоттаан, элэктэриичискэй уотунан босхо хааччыйары ирдэһиэххэ диэн эттим. Уонна олохтоох цеолиттан чэпчэки сыаналаах, итиини тутарынан ураты үрдүк хаачыстыбалаах тутуу матырыйаалын оҥорон таһаарар “Сунтаарцеолит” тэрилтэ кэскиллээх үлэтигэр болҕомто уурарга, оҥорон таһаарар бородууксуйатын элбэтэригэр уонна туһаҕа таһаарарыгар көмөлөһөргө эттим. Сунтаар улууһугар үгүс сир баайын хостооччулар үлэлииллэринэн, элбэх сир баайын саппааһа баарынан, улуус сиригэр-уотугар баар гааһы нэһилиэнньэ туһаныытыгар таһаарарга уолдьаспытын санаттым.
Сайын дойдубар тиийэн, бу улахан тэрээһини сырдатыыга үлэлэһиэм.
Владислав КОРОТОВ
суруйуута уонна хаартыскаҕа түһэриитэ.